Literatura ikasgelan II

Aurten jarri dugu abian Literatura ikasgelan izeneko proiektua. Oraingo honetan, proiektuaren bigarren atala eman nahi dugu argitara. Horretarako, Xabier Etxanizen Eta begiak itxi zituen izeneko ipuinean oinarritu gara. 

Bigarren atal honetan ipuinetan erabiltzen den sorpresa izan dugu aztergai.

• Ikastaroa ikusi edo jaisteko: Literatura ikasgelan 

• Proiektuaren ezaugarriez gehiago jakiteko, jo irakaslearen gidara.

Literatura ikasgelan proiektua

Martxan jarri dugu Literatura ikasgelan izeneko proiektua. Honen bidez literatura euskara-ikasleei hurbiltzea lortu nahi dugu, literatur testuez gozatu eta hizkuntza aberasteko. Ez da literatura edo kritika lantzeko kastaro bat, baizik eta literaturara atseginez hurbiltzeko ahalegina.

Hainbat literatur testuren lanketaren bidez (gehienetan narrazioak izango dira), literatura irakurtzea atsegina izan daitekeela eta literatur lanak irakurtzea ez dela lan aspergarri eta nekagarria erakutsi nahi da. Honako puntu hauetan oinarritzen da proiektua: 

• Literaturaren irakurketa erronka kognitiboa da, zailtasunei aurre egin eta borroka horretatik plazerra lortzea. Era askotakoa izan daiteke erronka: istorioarekin lotutakoa edota narrazioaren osagaien ingurukoa. Literatura zaleak bilatu egiten ditu erronka horiek eta horiek gainditzeko egin behar duen esfortzuak plazerra ekartzen dio, kirolariei gertatzen zaien bezalaxe.

•  Literaturaren lanketak lagundu egin dezake ikasleen gaitasun komunikatiboa areagotzen. Literaturak jolastu egiten du hizkuntzarekin eta komunikazioa hizkuntzaren erabilera arrruntak ez bezalako oinarriekin lortzen du. Hizkuntzaren erabilera ezberdinek elikatu egiten dute elkar eta erabilera guzti horiek garatu egiten dute gaitasun komunikatibo orokorra.

Proiektua osatzen duten ikas-materialek Moodle plataformaren ikastaro-formatua dute (2.0 bertsioa). Ikastaroa gaika antolatuta dago: literatur testu bakoitzak gai bat hartuko du. Ikastaroa osorik edo gaika jaitsi daiteke eta erabili nahi duenak jaitsi ondoren bere plataforman berreskuratu eta bertan erabili beharko du. Hala ere, .odt eta .pdf formatuetan ere izango da eskuragarri.

Gaur proiektuaren lehenbiziko atala eman dugu argitara. Horretarako, Xabier Mendigurenen Merke-merke izeneko ipuinean oinarritu gara. Aldian-aldian argitaratuko dugu atal berria eta

Ikastaroa ikusi edo jaisteko: Literatura ikasgelan
Proiektuaren ezaugarriez gehiago jakiteko, jo irakaslearen gidara.

Irakurmena lantzeko materialak. Hizkuntza komunikabideetan

 

Direla egun batzuk, beste dokumentu baten bila ari nintzela, aspaldi egindako material hauek topatu nituen. Antza denez, 2000-2001 ikasturtean egindakoak dira eta gezurra badirudi ere, zeharo ahaztuta eduki ditut azken urte hauetan.

Ondo gogoratzen ez banaiz ere, garai hartan Batxilerrerako ikasleei begirako ikas-materialak sortzeko proiektu batean parte hartzeko gonbitea jaso nuen. Proiektu hartan irakurmena eta idazmena lantzeko zenbait ariketa-sekuentzia diseinatzea egokitu zitzaidan. Urtebete lehenago-edo, Irakurriz ikasi liburua argitaratu nuen eta ildo metodologiko bereko materialak idazteko eskatu zidaten proiektu berrirako.

Testuen aukeraketa egitean, kontuan hartu beharreko testuingurua komunikabideak izan ziren, horietan hizkuntzaren zer-nolako erabilera gertatzen den aztertu ahal izateko. Testu guztiak, seigarren unitatekoa izan ezik, idatziak dira eta garai hartako Euskaldunon Egunkarian argitara emandakoak.

Kontua da proiektu hori bertan behera geratu zela eta neu zeharo ahaztu nintzela egindako lanaz. Orain, berriz, topatu dudanean, pentsatu dut inori gertatu ahal zaiola erabilgarri. Esan bezala, ez dut ezer ere ukitu, zeuden-zeudenean daude hemen, errore ortografiko bakar batzuk salbu.

Irakurmena lantzeko materialak bakarrik bildu ditut zeren idazmenari dagozkionak zirriborratuta baino ez daude. Ordu batzuk egin behar nituzke horretarako eta agian, animatzen banaiz, aurrerago helduko diet horiei.

Material hauek 7 unitatek osatzen dute:

 

UNITATEAK	LANGAIAK
1.    Nola irakurtzen duzu normalean	Irakur-estiloak Irakur-helburuak
2.    Ebola, etsai ikustezina	Zailtasunen aurrean zer egin Hitz gakoak
3.    Kontsumitzaileei oharra	Testuaren informazio orokorra Testuaren asmo komunikatiboa Testuaren informazio xehea
4.    Bai mundu berria!	Irakurri aurreko hipotesiak Informazio berria aurre-ezagutzekin lotu
5.    Irakurleak mintzo	Testuen asmo komunikatboa
6.    Gaur egun	Ahozko ulermenerako estrategien lanketa
7.    Hiztegi transgenikoa	Testuari eta errealitateari buruzko aurre-ezagutzen garrantzia

Materialak RTF formatuan jarri ditut hemen, baten batek zerbait gehitu edo aldatu nahi badu, errez egin ahal izateko. Bestela, scrib gunean duzue.

Irakurmena lantzeko materialak

HABEren asmoak vs HABEren errealitateak

Harrigarria da benetan zer-nolako aldea izaten den esaten denetik egiten denera. Bizitzaren arlo guztietan gertatzen da eta denok ezagutzen ditugu gauza bat esan eta jarraian horren kontrakoa egiten dutenak. Niri hori beti iruditu zait ganorarik gabea eta batez ere, amorragarria.

Zer gertatzen da, baina, lagun arteko giroan ez, baizik sektore oso baten ardura duen erakunde publiko batek egiten duenean? Adjektiboak asko datozkit burura, baina ondo pentsatuta, gauza bat esan eta kontrakoa egitea, neuri, behitzat, tristea iruditzen zait.

Santurtziko Udal Euskaltegiak 2011-1012 ikasturteari begira gure ikasleei ikastaro konbinatuak eskaitzeko egitasmoa aurkeztu zion HABEko zuzendari nagusuari. Egitasmo horrek HABEko zuzendari nagusiaren 2005eko uztailaren 27ko ebazpenak zehaztutakoa betetzera dator, hain zuzen laugarren artikuluaren 3. puntuaren b atalean esandakoa.

Ebazpen horretan esaten denez, modulu mistoek taldea eta talde-lana izango dute oinarri, aurrez aurreko jarduera hori eta Informazio eta Komunikaziorako Teknologien bidez bideratutakoa elkarren osagarri izanik. Hori horrela, geure asmoa zen gaur egun teknologiak eskaintzen dizkigun aukeraz baliatuta, ikastaro hauetan b-learning izeneko irakas-moldea inplementatzea.

Izan ere, aspaldi egiaztatu dugu gure ikasleen egoera eta beharrak aldatu egin direla. Eguneroko bizimoduak ikaragarri zailtzen du orain arte ohikoa izan den ikas-eskaintza nagusira hurbiltzea: gero eta hiritar gutxiago dira egunero bi orduz euskaltegira etor daitezkeenak. Ikasleen eskakizuna da modulu hori malgutzea eta beste ikasbide batzuk eskaintzea.

Hala ere, ziur gaude euskaren ikaskuntzak gutxieneko ordu-kopuru bat eskatzen duela eta beraz, ustezko malgutasun horrek ez duela ikas-orduak gutxitzea ekarri behar, baizik eta ikasleei beharrezko diren ikas-orduak eman ahal izateko aukerak zabaltzea.

Gure ustez, ikastaro konbinatuek bi alderdi horiek uztartzeko bidea eman ahal digute. Ikusi gure eskaintzaren ezaugarri nagusiak:

• Astean 10 orduko karga lektiboa dute, honela banatuta: a) ordu biko bi saio presentzial taldean; b) sei orduko lana interneteko gure plataforman irakaslearen gidaritzapean.
• Saio presentzialetan euskararen erabilera eta praktikarekin lotutako alderdiak landuko dira.
• Interneten egin beharreko lana Santurtziko Udal Euskaltegiaren plataforma telematikoan burutuko da.
• Ikastaroak denera 328 ordu izango ditu. Horietatik 132 izango dira aurrez aurrekoak eta gainerako 196 orduak plataforman eman beharrekoak.
• 2011ko urriaren 3an hasiko da eta ekainaren 29an amaituko da.
• Ikastaro hauek 104 urratsetik aurrera eskainiko dira.
• Ikasleei kobratuko zaien matrikula-tasa 357,52 eurokoa.

Zer gertatu da, orduan? HABEk ez dizkigu onartu eta ez onartzeko arrazoiak benetan bitxiak iruditu zaizkigu: birtualitatean emandako orduak nola justifikatzen dira? Nolatan zuritu ahal zaizkio irakasleari ikasleekin aurrez aurre ematen ez dituen orduak?

Arazoa, finean, sinplea da: HABEn erabakiak ez ditu Didaktika atalak hartzen, diruak banatzeko ardura duen atalak baizik. Nola esplikatu horri HABEk orain pare bat urte ikaskuntza konbinatua lantzeko batzorde bat osatu zuela? Non dago batzorde horren lana? Nola esplikatu horri HABEk dagoeneko idatzita eta Batzorde Akademikoan banatutako Curriculun berrirako ebazpen-zirriborroan ere ikaskuntza konbinatua aipatzen duela? Orain ez eta datorren urtean bai?

Enfin! Bizimodu latza geurea! Geuk hor utziko genuen gaia, Gasteizko Legebiltzarreko agerraldi batean aurkeztutako HABEren plan estrategikoaren berri izan ez bagenu. Izan ere, planak planteatzen dituen helburuen artean honako hau irakur dezakegu (ikus Lourdes Azurmendiren bloga): ikaskuntza prozesuetan teknologia berriak ezarri behar dira.

Teknologia berriak? Zein teknologia? Zer berri? Tamalgarria iritzi liezaioke batek baino gehiagok. Niri tristea iruditzen zait, oso tristea.

Bideo-hitzaldiak euskaraz: Bigbluebutton

Pedro Lonbide eta biok euskaratu berri dugu bideo-hitzaldiak egiteko BigBlueButton  web-aplikazio librea. GNU lizentziapean banatzen da eta gehienbat e-learning testuinguruetan erabiltzen ari da.

Honako hauek dira funtzionalitate baliabide honek eskaintzen dituen nagusiak:

• VoIP integratua: IP (VoIP) bidezko ahotsa ahalbidetzen du. Erabiltzaileak bozgoragailuak eta mikrofonoak bakarrik behar ditu parte hartzeko.
• Webcam-a: erabiltzaileek webcam-a parteka dezakete.
• Txat-gela: zenbait hizkuntzatarako aldi bereko itzulpena eskaintzen du txatak (momentuz euskara ez dago horien artean).
• Mahaigaina partekatzea: aurkezleak bere ordenagailuko mahaigaina parteka dezake.
•  Dokumentuak partekatzea: aurkezleak hainbat formatutako fitxategiak erakuts ditzake hizketan ari den bitartean, hala nola, PDFak, aurkezpenak, kalkulu-orriak, testu-dokumentuak...
• Erabiltzaileek hitza eskatu ahal diote aurkezleari, beste erabiltzaile batzuk mututu eta euren artean txatean aritu publiko edo pribatuan.

Hiru erabiltzaile-profil ditu:

• Aurkezlea: hitzaldia emango du eta bertan aukezpenak eta mahaigaina parteka ditzake
• Ikuslea: hitzaldia ikusiko du baina baimena du bakarrik ikusteko eta txateatzeko. Horrez gain, hitz egin dezake baimena ematen bazaio.
• Moderatzailea: aurkezpenak igo ditzake, mahaigaina partekatu eta erabiltzaileak onartu edo baztertu.

Interfazea garbia da. Horrez gain, kodea eta APIa eskura daude eta edozein zerbitzaritan egin daiteke instalazioa.

Euskarazko fitxategia oraindik ez dago aplikazioaren banaketa-paketearen barruan baina hemen eskura daiteke.

BigBlueButton beste hainbat aplikaziorekin integra daiteke. Dagoeneko, Moddle, WordPress edo Drupal-ekin dago integratzeko modua. Hemendik gutxira amaituko dugu Moodle-rekin integratzeko moduluaren euskarazko itzulpena.

Moodle 2.0ren osaketa-funtzioa: kasu praktikoa

Aurreko artikuluan Moodle-ren 2.0 bertsioko osaketa funtzioaren deskribapena egin genuen. Funtzio berri hau erabilita, ikastaroa bera edo ikastaroko edozein jarduera eman daiteke osatutzat bai eskuz bai automatikoki, horretarako aldez aurretik ezarritako baldintzak betetzen badira. Gainera, eskuzko kasuan irakasleak zein ikasleak eman dezake osatutzat jarduera edota ikastaroa. Funtzio honekin batera erabili beharko dugu zenbaitetan Mugatu eskuragarritasuna funtzioa. Osagarriak dira biak ibilbideak sortzeko orduan.

Ikus dezagun, ordea, praktikan nola gertatzen den prozesu hori.

UNITATE DIDAKTIKOA SORTU

Unitate didaktiko bat hartuko dugu adibide. Unitate horrek ondorengo osagaiak izango ditu:

• Unitatearen deskribapena orri batean.
• Aldez aurretiko ezagutzak neurtzeko galdetegi bat.
• Edukiak azaltzeko ikasgai bat.
• Informazioa eskuratzeko bi web-gunetarako estekak.
• Jasotako informazioarekin egin beharreko idatzizko lana, zeregin batean.
• Unitatearen ebaluaziorako galdetegi bat.

Osaketa funtzioak ikasleak unitate honetan egin beharreko ibilbidea definitzen lagunduko digu. Guk diseinatutako ibilbideak ondorengo ezaugarriak ditu:

1. Ikasleak lehenik eta behin unitatearen deskribapena irakurri behar du. Horren bidez ziurtatu nahi dugu ikasleak unitatearen nondik norakoen berri izango duela eta egin beharreko lanez jabetuko dela. Helburua da ikasleak zeri egiten dion aurre jakitea Ezin izango ditu, beraz, beste jarduerak ikusi deskribapen-orria ikusi arte.
2. Ondoren, aldez aurretiko ezagutzak aktibatzea nahi dugu eta horretarako galdetegi bati erantzun beharko dio ikasleak. Galdetegiari erantzun egin beharko dio baina ez denez ezagutzak ebaluatzekoa ez diogu erreparatuko lortzen duen emaitzari.
3. Hirugarren pausua edukiak azaltzea izango da. Horretarako ikasgai bat erabiliko dugu eta emandako informazioa jaso duela. Bertako edukiak bereganatu dituela ziurtatu nahi dugu. Ikasgaia osatu ahal izateko gutxienez 6ko puntuazioa lortu beharko du ikasgaiak guztira dituen 10etatik.
4. Laugarren pausua bikoitza da. Kontsultatu beharreko bi web-gune aztertu ondoren, horietan lortutako informazioarekin lan bat egin beharko du ikasleak. Derrigorrezkoa izango du bi web-guneak bisitatzea horien inguruko idatzizko lana egin ahal izateko.
5. Bukatzeko, unitatearen ebaluazioa burutuko dugu galdetegi baten bidez. Galdetegia osatutzat emateko gutxienez 7ko puntuazioa lortu beharko du 10etik.
6. Unitatea osatutzat emateko jarduera guztiak burutu beharko ditu ikasleak.

Alderdi didaktikoan definitu duguna alderdi praktikora itzuli beharko dugu, gure Moodle ikastaroak nahi dugun eta definitu dugun bezala funtziona dezan.

GUNEAN OSAKETA-FUNTZIOA GAITU

Gunearen ezarpenetan gaitu egin beharko ditu beste ezer baino lehen kudeatzaileak bi ezarpen: Osaketaren jarraipena gaitu eta Baldintzatutako eskuragarritasuna gaitu, biak baitaude berez gaitu gabe.

IKASTAROAN OSAKETA-FUNTZIOA GAITU

Jarduerekin hasi baino lehen, ikastaroan aktibatu egin beharko dugu osaketa-funtzioa.

Ikastaroan, Ezarpenak blokeko Ikastaroaren kudeaketa aukeratu beharko dugu eta bertan Ezarpenak editatu. Ezarpen horietan Ikaslearen aurrerapena atalean Osaketaren jarraipena ezarpenean Gaituta, osaketa eta jardueraren ezarpenetatik kontrolatuta aukeratuko dugu.

Hori egindakoan eta aldaketak gordetakoan, Osaketaren jarraipena esteka agertuko zaigu Ezarpenak blokeko Ikastaroaren kudeaketa atalean. Ondorengo ezarpenak egin beharko ditugu atal horretan:

• Irizpide orokorra: elementu-kopurua: Guztiak ezarri
• Norberak eskuz osatu: gaitu ezarri
• Osatutako jarduerak: guztiak ezarri eta ondoren banan-banan markatu laukitxoak.
• Bukatzeko gorde aldaketak.

Honekin prest izango ditugu ikastaroari dagozkion osaketa-ezarpenak eta jardueren ezarpenekin has gaitezke. Banan-banan ikusiko ditugu laburtuta.

JARDUERETAN OSAKETA-FUNTZIOA GAITU

Unitatearen deskribapena 

• Ikasleak ezin izango du eskuz markatu osatutzat, hala irizten dionean. Horretarako ipintzen diogun baldintza orria ikustea da. Honek ez du ziurtatzen, jakina, orria irakurri duenik eta are gutxiago ulertu duenik.

Aldez aurretiko ezagutzak neurtzeko galdetegia

• Ikasleak aldez aurretik unitatearen deskribapen-orria ikusi beharko du. Bestalde, ezin izango du jarduera hau eskuz osatutzat eman; automatikoki emango da osatutzat ikasleak kalifikazioa lortzen duenean.

Edukiak azaltzeko ikasgaia

• Ikasleak aldez aurretik unitatearen deskribapen-orria ikusi beharko du eta galdetegiari erantzun. Bestalde, ezin izango du jarduera hau eskuz osatutzat eman; automatikoki emango da osatutzat ikasleak kalifikazioa lortzen duenean.

Informazioa eskuratzeko bi web-gunetarako estekak

• Ikasleak aldez aurretik unitatearen deskribapen-orria ikusi, galdetegiari erantzun eta ikasgaia egin beharko du. Bestalde, ezin izango ditu jarduera hauek eskuz osatutzat eman; automatikoki emango dira osatutzat ikasleak orriak ikusten dituenean. Jakina, pausu hau bi esteketan eman behar da.

Jasotako informazioarekin egin beharreko idatzizko lana, zeregin batean

• Ikasleak aldez aurretik unitatearen deskribapen-orria, galdetegiari erantzun, ikasgaia egin eta informazioa eskuratzeko bi web-guneetarako estekak ikusi beharko ditu. Bestalde, ezin izango du jarduera hau eskuz osatutzat eman; automatikoki emango da osatutzat ikasleak kalifikazioa lortzen duenean.

Unitatearen ebaluaziorako galdetegia

• Ikasleak aldez aurretik unitatearen jarduera guztiak osatu behar izango ditu. Bestalde, ezin izango du jarduera hau eskuz osatutzat eman; automatikoki emango da osatutzat ikasleak kalifikazioa lortzen duenean

OSAKETA-FUNTZIOAREN ABANTAILAK

Osaketa funtzioa oso tresna eraginkorra izan daiteke aldez aurretik zehaztutako ikas-ibilbide estandarrak diseinatzeko. Emandako adibidean argi ikusi denez, ez du aparteko zailtasunik baina aldez aurretiko lana eskatzen du. Gainera, oso ondo zehaztu behar dira lortu nahi dugun horretara iiristeko ezarpen guztiak. Osaketa-funtzioak bere egiteko propioa badu ere, gehienetan agertuko zaigu Baldintzatutako jarduerak izeneko funtzioarekin batera. Izan ere, bien erabilerak eramango gaitu aipatutako ikas-ibilbideak sortzera.

Bestalde, ikaslearentzat ere onuragarri da funtzio hau. Batetik, ikastaro batean sartu orduko jakin dezake zeintzuk jarduera osatuta dituen dagoeneko eta zeintzuk ez. Bestetik, hasieratik izan dezake egin beharrekoaren ikuspegi orokorra eta on-line irakaskuntzan hainbestetan aipatu diren zalantza eta galduta egote sentsazioak ekin daitezke.

Moodle 2.0-ren osaketa funtzioa

Osaketa (completion) izeneko funtzionalitatea Moodle 2.0 bertsioak ekarri duen berrikuntza nagusietako bat da, Moodle-ren bitartez sor daitezkeen ikasgela birtualak indartzera etorri dena.

Osaketa funtzioari esker bukatutzat eman daiteke era ofizialean ikastaro bat, bai eskuz bai automatikoki, aldez aurretik zehaztutako irizpide batzuen arabera.

Moodle 2.0ren osaketa-sistemak bi atal nagusi ditu:

• Jarduera-osaketa : aukera ematen dio irakasleari ikasleak jarduera bat noiz osatu duen erabakitzeko, horretarako hainbat baldintza zehaztuta.

• Ikastaro-osaketa : aukera ematen dio irakasleari ikasleak ikastaro bat noiz osatu duen erabakitzeko eta horretarako zein baldintza bete behar duen zehazteko

Gainera, funtzio hau beste ikastaro batean erabil daiteke bigarrenaren osaketarako  irizpide bezala. Adibidez, bi ikastaro baditugu eta bigarrena egiteko lehenengoa osatu beharra baldin badago, ikasleak ezin izango du bigarren ikastaroa osatu lehengoa osatu ez badu.

Ikastaroaren ezarpenen arabera eta, jakina, ikastaroaren diseinuaren arabera, ikasleak berak edo irakasleak eman dezake ikastaro bat osatutzat.

Ikaslearen kasuan Ikastaro-osaketaren egoera blokean osatu ikastaroa estekari sakatu beharko dio. Ikastaroa osatu duela berresteko eskatuko zaio orduan eta ikastaroaren egoera aldatu egingo da osatuta egotera.

Irakasleak ere marka dezake ikastaro bat osatutzat. Ikastaro-osaketaren egoera blokean sartu eta ikastaroa osatu dutela irizten dion ikasleen izenak markatuko ditu horretarako. Hurrengo eguneraketaren ondoren ikastaroa osatuta agertuko da.

Bada beste aukera bat osaketarako, ordea: osaketa automatikoa. Horren arabera, ikastaro bat osatuta automatikoki markatuko da zehaztutako irizpide batzuk betetzen badira.  Hona hemen banan-banan zeintzuk izan daitezkeen irizpideak:

• Osatutako jarduerak: zerrenda batetik aukeratu beharko dira ikastaroa osatutzat emateko osatu behar diren jarduerak. Horiek osatutakoan, automatikoki osatutzat emango da ikastaroa.
• Data: data jakin bat igarota ikastaroa osatutzat emango da.
• Matrikulatu ondorengo iraupena: matrikulatu eta hainbat egun igarota ikastaroa osatutzat emango da.
• Kalifikazioa: ikastaroa osatutzat emango da ikasleak kalifikazio jakin bat lortzen badu.
• Desmatrikulazioa: ikastaroa osatutzat emango da ikaslea desmatrikulatzean.

 Ikastaroak ez ezik jarduerak ere marka daitezke osatuta automatikoki. Funtsean irakasleari galdetzen zaio jarduera osatutzat hartzeko zer behar den. Jardueraren  ezarpenetan zehazten dira baldintza horiek. Hortik aurrera ezaugarri hau erabili ahal da beste edozein jardueraren Mugatu eskuragarritasuna atalean. Horrela eginda, ikasleak ezin izango du jarduera berria eskuratu, aldez aurretik ezarri dugun baldintza betetzen ez bada.

Aukeratu egin daiteke zein izango den osatutzat hartzeko baldintza. Jardueraren araberako baldintzak ezar daitezke: nahikoa izan daiteke baliabide bat ikustea, galdetegietan kalifikazio jakin bat lortzea, foroen kasuan hainbat mezu bidali izana...

Informazio gehiago (Moodle Doc-ak):

• Ikastaro-osaketa
• Jarduera-osaketa